स्वाध्याय प्रश्नोत्तरे इ 7 वी इतिहास 6.मुघलांशी संघर्ष

1.7/5 - (3 votes)

प्रश्न. शोध सापडेल:
(१) शिवरायांनी तयार केलेला पर्शियन-संस्कृत शब्दकोश- शोधा

राज्य तिजोरी

(२) त्र्यंबकगडचा विजेता –

मोरोपंत पिंगळे

(3) वाराणी -दिंडोरी येथे सरदारचा पराभव केला –

डेव्हिड खान

(4) इंग्रजी, डच, फ्रेंच गोदामे –

सुरत

(5) दक्षिणी मोहिमेत जिंकलेल्या प्रदेशाची देखरेख करण्यासाठी शिवाजी राजाने नियुक्त केलेला मुख्य कारभारी –

रघुनाथ नारायण हणमंते

(6) तंजावूर येथील जगप्रसिद्ध ग्रंथालय-

सरस्वती महाल.

प्रश्नासाठी योग्य पर्याय निवडा:

(1) चाकण किल्ल्याच्या रक्षकाने शैस्तखानाच्या सैन्याचा जोरदार प्रतिकार केला –

फिरंगोजी नरसाळा

(2) औरंगजेबाने बोटे मोडल्याबद्दल रागावलेल्या शायस्ता खानला कुठे पाठवले?

बंगालमध्ये

(3) सुरतेच्या आक्रमणादरम्यान, हा सुभेदार महाराजांचा प्रतिकार करण्यात अयशस्वी झाला-

इनायत खान

(4) अग्याहून परतताना शिवाजी राजाने संभाजी राजांना कुठे सुरक्षित ठेवले?

मथुरेत

(५) ‘मर्‍हाता पातशाहला छत्रपती जाला असामान्य नाही.

तुमच्या पुस्तकात घटनेचे वर्णन कोणी केले?

कृष्णाजी अनंत सदस्य

(6) पुरंदरचा किल्ला दिलरखानाने वेढा घातला तेव्हा त्याच्या शौर्याचा विश्वासघात कोणी केला?

मुरारबाजी देशपांडे,

प्रश्न खालील घटनाक्रम कालक्रमानुसार लिहा:

उत्तरे सांगा

(1) शैस्तखानावर आक्रमण

Also Read  स्वाध्याय प्रश्नोत्तरे सामान्य विज्ञान 8. स्थितीक विद्युत

2) लाल महालावर प्रिंट करा

(३) पुरंदरचा करार

(4) आग्रा पासून पळून जा

5) राज्याभिषेक

(6) शिवाजी महाराजांची दक्षिणी मोहीम

आग्राच्या मुक्तीनंतर शिवरायांनी जिंकलेले मुघल किल्ले

कर्नाळा, सिंहगड, रोहिडा, पुरंदर, लोहगड, माहुली

शिवरायांनी मारलेली नाणी

सोन्याची शिंग, तांबे शिवराय

शिवरायांच्या संदर्भात रायगडावरील घटना

राज्याभिषेक

3 एप्रिल 1680 रोजी मृत्यू झाला

भारतातील धार्मिक पद्धतींच्या दोन परंपरा

वैदिक पद्धती, तांत्रिक पद्धती

Q. तुमच्या भाषेत लहान उत्तरे लिहा.

1] पुरंदरच्या तहानंतर शिवाजी राजाची सर्वसमावेशक योजना काय होती?

उत्तर: शिवाजी राजाने पुरंदरच्या तहानाने मोगलांना दिलेले किल्ले आणि प्रदेश मिळवण्यासाठी खालील सर्वसमावेशक योजना केली- (१) तो योग्य तयारीसह विविध किल्ल्यांवर सैन्य पाठवून किल्ले जिंकत असे. (२) त्याच वेळी, दख्खनमधील मुघल बहुल प्रदेशांवर हल्ला करून अस्थिर केले गेले.

(२) मुघलांविरुद्ध आक्रमक पवित्रा घेऊन महाराजांनी काय केले?

उत्तर: पुरंदरच्या तहानंतर महाराजांनी मुघलांच्या विरोधात आक्रमक होऊन पुढील गोष्टी केल्या: (१) अहमदनगर आणि जुन्नरच्या मुघल प्रदेशांवर हल्ला केला. (२) मुघल नियंत्रणाखाली अनेक किल्ले जिंकले. (3) दुसऱ्यांदा सुरतवर आक्रमण केले. (4) मोरोपंत पिंगळे यांनी नाशिकजवळ त्र्यंबकगड जिंकला.

Also Read  स्वाध्याय प्रश्न इ ७वि मराठी 1. जय जय महाराष्ट्र माझा

(3) शिवरायांनी स्वराज्याशी जोडलेल्या जिंजी किल्ल्याचा भविष्यात काय उपयोग झाला?

उत्तर: 1677 मध्ये हाती घेतलेल्या दक्षिण मोहिमेत शिवरायांनी तामिळनाडूतील जिंजी किल्ला जिंकला होता. पुढे औरंगजेबाने स्वराज्य नष्ट करण्यासाठी महाराष्ट्रात पाय ठेवला. रायगडावर स्वारी करताना छत्रपती राजाराम यांना सुरक्षिततेसाठी बाहेर काढावे लागले. त्यावेळी त्यांनी जिंजी किल्ल्याच्या मदतीने स्वराज्यावर राज्य केले. असाच वापर केला गेला.

प्रश्नाची कारणे लिहा:

(१) शिवरायांनी पुरंदरचा तह केला.

उत्तर: (१) मुघल बादशहाने शिवरायांकडून किल्ले जिंकण्यासाठी मोठी फौज पाठवली. या सैन्याने स्वराज्याच्या प्रदेशात प्रचंड नुकसान केले. (२) मुरारबाजी देशपांडे यांना पुरंदर किल्ल्याच्या वेढा दरम्यान मिर्झा राजे जयसिंग आणि दिलर खान यांनी शहीद केले. (3) परिस्थिती खूप कठीण होती. आणखी नुकसान टाळण्यासाठी, शिवराजने जयसिंघेसोबत ‘पुरंदरचा करार’ केला.

(२) शिवाजी महाराजांनी मुघलांच्या विरोधात आक्रमक पवित्रा घेतला.

उत्तर: (१) मुघल सैन्याने स्वराज्याच्या प्रदेशाचे मोठे नुकसान केले होते. (२) पुरंदरच्या तहानांमुळे जे मुघलांसोबत करावे लागले, महाराजांना 23 किल्ले आणि चार लाख होन उत्पन्नाचा प्रदेश मोगलांना द्यावा लागला. (३) शिवाजी महाराजांनी हे किल्ले आणि प्रदेश परत मिळवण्यासाठी मुधलांच्या विरोधात आक्रमक पवित्रा घेतला.

Also Read  निरोगी तुमच्यासाठी 7 रोजच्या सवयी

(३) शिवाजी महाराजांनी शैस्तखानाविरुद्ध धाडसी योजना आखली.

उत्तर: (१) शिस्तखान्याने शिवरायांच्या महालात तळ ठोकला होता. (२) त्याचे सैन्य पुण्याच्या आसपासचा प्रदेश लुटत होते आणि मोठे नुकसान करत होते. (३) त्याचा लोकांच्या नैतिकतेवर परिणाम झाला.

4] शैस्टरखाना औरंगाबादला गेला

उत्तर: (१) दोन वर्षे शैस्ता खान लाल महालात राहिल्यानंतर शिवरायांनी त्याच्याविरुद्ध एक धाडसी योजना आणली.

(५) शिवरायांनी सुरतवर केलेल्या आक्रमणाने सम्राट औरंगजेबाच्या प्रतिष्ठेला धक्का बसला.

उत्तर: (१) शैस्तखानाच्या आक्रमणामुळे स्वराज्याचा बरबसा प्रदेश नष्ट झाला. त्या नुकसानाची भरपाई करण्यासाठी शिवरायांनी मुधाळच्या सुरतवर हल्ला केला. (२) हे शहर बादशहाला सर्वात प्रिय होते. (3) आर्थिकदृष्ट्या समृद्ध सूरतमधून महाराजांनी अमाप संपत्ती लुटली. त्यामुळे औरंगजेब बादशहाची प्रतिष्ठा डळमळीत झाली

प्रश्न तुमच्या स्वतःच्या शब्दात लिहा: (थोडक्यात माहिती लिहा.)

(१) शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक.

उत्तर: त्यांच्या स्वराज्याला सार्वत्रिक मान्यता मिळावी म्हणून शिवरायांनी राज्याभिषेक विधिवत करण्याचा निर्णय घेतला. 6 जून, 1674 रोजी शिवरायांना स्वतः पंडित गागाभट्टांनी राज्याभिषेक केला. त्याच्या राज्याभिषेकाच्या निमित्ताने,

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!
WhatsApp वर Delete केलेले मेसेज कसे पाहायचे ?